بلوکهای سفالی یکی از پرکاربردترین مصالح دیوارچینی در ساختوسازهای امروزی هستند که به دلیل ویژگیهای مناسب، جایگاه ویژهای در پروژههای مسکونی و اداری پیدا کردهاند. این محصول با وزن مناسب، اجرای سریع و عملکرد قابل قبول، نقش مهمی در تیغه بندی و تفکیک فضاهای داخلی ایفا میکند. شناخت درست انواع بلوک سفالی، کاربردها، مزایا و محدودیتها، به انتخاب بهتر و اجرای باکیفیت کمک میکند.
بلوک سفالی چیست؟
بلوکهای سفالی یکی از رایج ترین مصالح ساختمانی در دیوارچینی به شمار میآیند و حضور پررنگی در ساختوسازهای امروزی دارند. این بلوکها از خاک رس طبیعی ساخته شدهاند که پس از قالب گیری، در کوره و در دمای بالا پخته میشوند. فرایند پخت باعث افزایش استحکام، دوام و یکنواختی بلوکها میشود و آنها را برای استفاده طولانیمدت در ساختمان مناسب میکند.
بلوکهای سفالی بیشتر در اجرای دیوارهای غیرسازهای و غیر باربر کاربرد دارند. این دیوارها وظیفه تحمل بار اصلی ساختمان را بر عهده ندارند و نقش آنها تفکیک فضاهای داخلی مانند اتاقها، راهروها و فضاهای اداری است.
انواع بلوک سفالی
بلوکهای سفالی با توجه به ضخامت و ابعاد، برای فضاهای مختلف ساختمان طراحی شدهاند و هر کدام کاربرد مشخصی دارند. انتخاب درست ضخامت بلوک، نقش مهمی در کیفیت دیوارچینی، میزان عایق بودن و دوام دیوار دارد.
بلوک ۷ سانتیمتری
بلوک ۷ سانتیمتری بیشتر برای تیغههای داخلی سبک استفاده میشود. دیوارهایی که تنها وظیفه جدا کردن فضاها را دارند. این بلوک به دلیل وزن کم، اجرای آسانتری دارد و باعث افزایش سرعت دیوارچینی میشود. استفاده از این نوع بلوک، بار مرده ساختمان را کاهش میدهد و برای فضاهایی مانند اتاقها، انباریها و تقسیم بندیهای داخلی گزینهای مناسب به حساب میآید. این ضخامت بیشتر زمانی انتخاب میشود که هدف، تفکیک فضا با حداقل وزن و هزینه باشد.
بلوک ۱۰ سانتیمتری
بلوک ۱۰ سانتیمتری یکی از رایجترین انتخابها در دیوارهای داخلی است. این نوع بلوک استحکام بیشتری نسبت به ضخامت ۷ سانتیمتری دارد و در عین حال، وزن آن همچنان متعادل باقی میماند. دیوارهایی که با این بلوک ساخته میشوند، مقاومت بهتری در برابر ضربههای روزمره دارند و عایق صوتی و حرارتی قابل قبولی ایجاد میکنند. به همین دلیل، این ضخامت در واحدهای مسکونی، اداری و تجاری کاربرد فراوانی دارد و انتخابی مطمئن برای دیوارهای داخلی محسوب میشود.
بلوک ۱۵ و ۲۰ سانتیمتری
بلوک سفالی ۱۵ و ۲۰ سانتیمتری برای فضاهایی طراحی شدهاند که نیاز به عایق بودن و پایداری بیشتری دارند. این بلوکها معمولاً در دیوارهای اطراف، دیوارهای مشترک بین واحدها و فضاهای پرتردد استفاده میشوند. ضخامت بیشتر این بلوکها باعث کاهش انتقال صدا و جلوگیری از تبادل حرارتی میشود و آسایش بیشتری در فضای داخلی ایجاد میکند. در ساختمانهایی که کیفیت سکونت و آرامش اهمیت بالاتری دارد، این ضخامتها انتخابی حرفهای و کارآمد به شمار میآیند.
پیشنهاد برای مطالعه
کاربردهای بلوکهای سفالی در ساختمان
بلوکهای سفالی به دلیل ویژگیهای فیزیکی و اجرایی، در بخشهای مختلف ساختمان استفاده میشوند:
- دیوارهای داخلی واحدهای مسکونی
- تیغهبندی فضاهای اداری و تجاری
- دیوارهای پیرامونی غیر باربر
- جداکنندههای راهپله و مشاعات
- دیوارهای داخلی سولهها و کارگاهها
مزایای بلوک سفالی
استفاده گسترده از بلوک در صنعت ساختمان، نتیجه مجموعهای از مزایای فنی آن است که این مصالح را به انتخابی هوشمندانه برای پروژههای مختلف تبدیل کرده است.
- یکی از مهم ترین ویژگیهای این نوع بلوک، وزن کمتر آن نسبت به مصالح سنتی است. این کاهش وزن باعث میشود بار مرده ساختمان کمتر شود و در نتیجه، عملکرد کلی سازه بهویژه در برابر زلزله بهبود پیدا کند.
- از سوی دیگر، سرعت اجرای دیوارچینی با بلوکهای سفالی بالاتر است. ابعاد منظم، وزن مناسب و سهولت حمل، باعث میشود نیروی اجرایی بتواند در زمان کوتاهتری دیوارها را اجرا کند. این موضوع در پروژههای انبوهسازی و ساختوساز شهری اهمیت زیادی دارد و به کاهش زمان و هزینه کلی پروژه کمک میکند.
- بلوکهای سفالی به دلیل ساختار توخالی خود، عایق مناسبی در برابر حرارت و صدا به شمار میآیند. این ویژگی باعث میشود انتقال گرما و سر و صدا بین فضاها کاهش پیدا کند و آسایش ساکنان افزایش یابد.
- کاهش بار مرده ساختمان، تنها به وزن کمتر محدود نمیشود. بلکه استفاده از بلوک سفالی فشار کمتری به اسکلت وارد میکند و به افزایش طول عمر سازه کمک میکند. علاوه بر این، سازگاری مناسب بلوک با انواع ملاتهای ساختمانی باعث میشود اجرای آن سادهتر و اتصال آن با سایر اجزای دیوار مطمئنتر باشد.
- از نظر اقتصادی نیز بلوکهای سفالی جایگاه ویژهای دارند. قیمت مناسب و دسترسی آسان در بیشتر مناطق کشور، این محصول را به گزینهای مقرونبهصرفه تبدیل کرده است.
معایب بلوکهای سفالی
در کنار مزایا، توجه به محدودیتها نیز اهمیت دارد:
- مقاومت پایین در برابر ضربه مستقیم
- شکنندگی در حملونقل غیر اصولی
- جذب آب نسبتاً بالا
- نیاز به اجرای صحیح برای جلوگیری از ترک
اهمیت مهار دیوارهای بلوک سفالی
دیوارهای ساختهشده با بلوکهای سفالی اغلب غیرسازهای و غیر باربر هستند. در زمان زلزله، این دیوارها در صورت مهار نشدن، امکان تخریب و ایجاد خطر جانی و مالی دارند. به همین دلیل، در ضوابط فنی و آییننامههای ساختمانی، مهار لرزهای دیوارهای غیرسازهای اهمیت ویژهای دارد.
روشهای مهار دیوار بلوک سفالی
وال پست
وال پست یک عضو تقویتی قائم یا افقی است که معمولاً از پروفیل فلزی ساخته میشود و وظیفه اصلی آن اتصال دیوارهای غیرسازهای، مانند دیوارهای بلوک، به اسکلت ساختمان است. این اتصال باعث میشود دیوار در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله و باد رفتار پایدارتر و ایمنتری داشته باشد. در ساختمانهایی با اسکلت فلزی یا بتنی، وال پست بهعنوان یک روش شناخته شده و رایج مورد استفاده قرار میگیرد و سالهاست که در پروژههای ساختمانی اجرا میشود.
استفاده از وال پست باعث افزایش پایداری دیوار در برابر نیروهای جانبی میشود و از ریزش یا ترکهای عمیق در دیوار جلوگیری میکند. این سیستم برای بلوک سفالی و ساختمانهایی که جزئیات اجرایی آنها بر اساس روشهای متداول طراحی شدهاند، انتخابی قابل اعتماد محسوب میشود.
وال مش
وال مش یک سیستم جدیدتر برای مهار دیوارهای غیر باربر است که با استفاده از توری مش، ملات و اتصالات مناسب، دیوار را بهصورت یکپارچه تقویت میکند. در این روش، بهجای استفاده از اعضای فلزی سنگین، از شبکه مش در بستر دیوارچینی یا روی سطح دیوار استفاده میشود تا تنشها بهصورت یکنواخت پخش شوند. این ویژگی باعث میشود دیوار عملکرد بهتری در برابر لرزشها و تغییرشکلها داشته باشد.
یکی از مزایای مهم وال مش، وزن کمتر آن نسبت به وال پست است که در نهایت به کاهش بار مرده ساختمان کمک میکند. همچنین اجرای این سیستم سادهتر و سریعتر انجام میشود و برای پروژههایی که زمان اجرا اهمیت بالایی دارد، گزینهای کاربردی به شمار میآید.
وال مش بهطور مؤثری ترکهای سطحی دیوار را کاهش میدهد و به دلیل هماهنگی بهتر با دیوارهای نازک بلوکهای سفالی، انتخابی مناسب برای تیغههای داخلی و دیوارهای سبک است. این سیستم بهویژه در ساختمانهای مدرن و پروژههایی که به دنبال روشهای بهروز و بهینه هستند، جایگاه ویژهای پیدا کرده است.
جدول مقایسه وال مش و وال پست در دیوار بلوک سفالی
| ویژگی مقایسه | وال مش | وال پست |
| نوع سیستم | مش الیافی یا فلزی | پروفیل فلزی |
| وزن نهایی | سبکتر | سنگینتر |
| سرعت اجرا | بالا | متوسط |
| هزینه اجرا | اقتصادیتر | بالاتر |
| مناسب دیوارهای نازک | بله | محدود |
| نیاز به جوشکاری | ندارد | دارد |
| کاهش ترک دیوار | بالا | متوسط |
این جدول کمک میکند انتخاب روش مهار، آگاهانهتر و متناسب با شرایط پروژه انجام شود.
نحوه اجرای دیوارچینی با بلوکهای سفالی
اجرای صحیح نقش کلیدی در کیفیت نهایی دیوار دارد. مراحل کلی به شکل زیر است:
1. آمادهسازی بستر
در ابتدای اجرای دیوارچینی با بلوک سفالی، کف کار باید کاملاً تمیز و عاری از گردوغبار، نخاله و مواد اضافی باشد. تراز بودن سطح اهمیت زیادی دارد، چون هرگونه ناهمواری در ابتدا، در ادامه دیوارچینی تشدید میشود. پس از تراز کردن کف، محل دقیق اجرای دیوار مشخص میشود تا دیوار دقیقاً مطابق نقشه اجرا شود. در پایان این مرحله، مرطوبکردن سطح کف باعث افزایش چسبندگی ملات و اتصال بهتر ردیف اول بلوکها خواهد شد.
2. آمادهسازی ملات
ملات مناسب نقش کلیدی در کیفیت نهایی دیوار دارد. برای این کار، ماسه شسته و سیمان با نسبت استاندارد ترکیب میشوند تا ملاتی یکدست و همگن به دست آید. قوام ملات باید بهگونهای باشد که هم چسبندگی کافی ایجاد کند و هم در زمان اجرا دچار ریزش یا ترک خوردگی نشود. کنترل یکنواختی ملات در طول کار، باعث میشود دیوار مقاومت و دوام بیشتری داشته باشد.
3. چیدمان بلوکها
دیوارچینی معمولاً از گوشهها آغاز میشود تا شاقول و تراز دیوار از همان ابتدا کنترل شود. در هر ردیف، تراز بودن بلوکها بررسی میشود و بندهای افقی و عمودی بهصورت منظم اجرا میگردد. رعایت فاصله مناسب بندها و پرشدن کامل آنها با ملات، باعث افزایش یکپارچگی دیوار و کاهش احتمال ترک در آینده میشود. دقت در این مرحله، ظاهر نهایی دیوار را نیز بهمراتب بهتر میکند.
4. اجرای مهار لرزهای
در دیوارهای غیرسازهای بلوکهای سفالی، مهار لرزهای اهمیت زیادی دارد. در این مرحله، بسته به نقشه و جزئیات اجرایی، از وال مش یا وال پست استفاده میشود تا دیوار در برابر نیروهای جانبی عملکرد ایمنتری داشته باشد. اتصال صحیح مهارها به کف و سقف و رعایت فواصل استاندارد، باعث میشود دیوار بلوک سفالی در زمان زلزله یا ارتعاشات، پایداری بیشتری از خود نشان دهد.
5. عملآوری و کنترل نهایی
پس از اتمام دیوارچینی، مراقبت از ملات اهمیت زیادی دارد. جلوگیری از خشک شدن سریع ملات، به افزایش مقاومت نهایی دیوار کمک میکند. در این مرحله، سطح دیوار از نظر ترک، ناصافی و ایرادات اجرایی بررسی میشود و اصلاحات لازم انجام میگیرد. در پایان، سطح دیوار برای اجرای اندود یا نازککاری نهایی آماده میشود تا نتیجه کار، تمیز، یکنواخت و باکیفیت باشد.
نکات فنی مهم در اجرای بلوک سفالی
رعایت این نکات کیفیت کار را بهطور محسوسی افزایش میدهد:
- خیس کردن بلوکها پیش از اجرا
- استفاده از بلوک سالم و بدون ترک
- رعایت فاصله مناسب بین دیوار و سقف
- پرهیز از شیارزنی عمیق بدون تقویت
- اجرای وال مش یا وال پست همزمان با دیوارچینی
مقایسه بلوک سفالی با سایر مصالح دیوارچینی
بلوکهای سفالی در مقایسه با مصالح رایجی مانند آجر فشاری، بلوک هبلکس و سیمانی، تعادل مناسبی میان وزن، عملکرد و هزینه ایجاد میکنند. این نوع بلوک وزن کمتری نسبت به آجر فشاری دارد و در نتیجه بار مرده ساختمان را کاهش میدهد. از نظر عایق بودن، عملکرد آن از بلوک سیمانی معمولی بهتر است و شرایط مناسبتری برای کنترل صدا و حرارت فراهم میکند. در پروژههای تیغه بندی، بلوکهای سفالی از نظر اقتصادی انتخاب مقرونبهصرفهتری هستند.
قیمت بلوک سفالی و عوامل مؤثر بر آن
قیمت بلوکهای سفالی، یکی از موضوعات مهم در زمان انتخاب این مصالح برای دیوارچینی است و معمولاً تحت تأثیر چند عامل اصلی تعیین میشود.
- ابعاد و ضخامت بلوک نقش مستقیمی در قیمت دارد. هرچه بلوک سفالی ضخیمتر و بزرگتر باشد، میزان مواد مصرفی در تولید آن بیشتر بوده و قیمت نیز بالاتر خواهد بود. به همین دلیل، بلوکهای ۱۵ و ۲۰ سانتیمتری معمولاً قیمت بیشتری نسبت به بلوکهای ۷ و ۱۰ سانتیمتری دارند.
- عامل مهم دیگر، کیفیت مواد اولیه و فرآیند تولید است. بلوکهایی که با خاک مرغوبتر و در کورههای استاندارد تولید میشوند، استحکام و یکنواختی بالاتری دارند و این موضوع در قیمت نهایی آنها تأثیرگذار است.
- برند و کارخانه تولیدکننده میتواند باعث اختلاف قیمت شود، چون برخی تولیدکنندگان کنترل کیفی دقیقتری دارند و محصول نهایی با دقت بیشتری عرضه میشود.
- هزینه حملونقل و فاصله کارخانه تا محل پروژه نیز در قیمت تمامشده بلوکهای سفالی اثر دارد. از آنجا که این محصول حجیم است، نزدیک بودن محل خرید به پروژه میتواند باعث صرفهجویی قابل توجهی در هزینهها شود.
- نوسانات بازار مصالح ساختمانی و شرایط عرضه و تقاضا هم بر قیمت روز بلوکهای سفالی اثر میگذارند.
جمع بندی
در مجموع، بلوکهای سفالی بهعنوان یکی از مصالح پرکاربرد دیوارچینی، ترکیبی متعادل از وزن مناسب، سرعت اجرا و صرفه اقتصادی را در اختیار پروژههای ساختمانی قرار میدهند. تنوع ضخامت این بلوکها، امکان استفاده در فضاهای مختلف داخلی و پیرامونی را فراهم میکند. عایقبودن حرارتی و صوتی، نقش مهمی در افزایش آسایش ساکنان ایفا میکند. با انتخاب روش مهار مناسب مانند وال مش یا وال پست، ایمنی دیوارها در برابر نیروهای جانبی بهطور محسوسی افزایش مییابد. اجرای اصولی و رعایت نکات فنی، دوام و کیفیت نهایی دیوار را تضمین میکند. در نتیجه، بلوک سفالی انتخابی هوشمندانه برای ساختوسازهای امروزی با تمرکز بر کیفیت، ایمنی و هزینه معقول به شمار میآید.
